1929

Latem 1929 roku spekulacja stała się narodową rozrywką. Superintendent giełdy William Crawford zachwycał się, że „cały świat z jakiegoś powodu chciał tu być". Turyści ustawiali się w kolejkach po miejsca w salach maklerskich, by obserwować tablice notowań. Pucybut imieniem Pat Bologna ulokował 5000 dolarów — oszczędności całego życia — w akcjach National City Bank, kierując się wskazówką od prezesa banku. Groucho Marx kupił akcje Goldman Sachs za 27 000 dolarów za radą kolegi aktora, a akcje Union Carbide na podstawie podpowiedzi od windziarza w hotelu Ritz.

Astrolożka Evangeline Adams udzielała rekomendacji giełdowych opartych na znakach zodiaku 100 000 subskrybentów swojego biuletynu. Gdy dosłownie wszyscy — od profesorów Yale po artystów wodewilowych — angażują się po uszy, nie ma już nikogo, kto mógłby kupować — zostają jedynie sprzedający czekający na swoją kolej.

Historia Charlesa Mitchella stanowi oś przewodnią książki. Jako prezes National City Bank — poprzednika Citigroup, odpowiedzialnego za jedną czwartą wszystkich kredytów korporacyjnych — „Słoneczny Charlie" w pojedynkę powstrzymał panikę rynkową w marcu 1929 roku, ogłaszając, że jego bank będzie udzielał pożyczek spekulantom, otwarcie sprzeciwiając się Rezerwie Federalnej. Wall Street czciło go jako zbawcę na miarę J.P. Morgana.

Jednak senator Carter Glass z Wirginii, współtwórca Rezerwy Federalnej, ukuł inne określenie: „mitchellizm" — lekkomyślne udzielanie kredytów napędzające hazard giełdowy. Do 29 października Mitchell pożyczył 12 milionów dolarów — wielokrotność swojego majątku netto — by osobiście skupować akcje własnego banku i zapobiec jego upadkowi. W ciągu czterech lat został aresztowany, publicznie upokorzony podczas przesłuchań senackich i zwolniony. Stracił praktycznie wszystko.

Pule giełdowe działały na oczach wszystkich. Grupa zamożnych insiderów po cichu skupowała akcje, a następnie handlowała nimi między sobą — „malując taśmę

Dom Morganów oferował akcje swojej spółki holdingowej Alleghany Corporation po obniżonej cenie znajomym, w tym byłemu prezydentowi Coolidge'owi, Charlesowi Lindberghowi i Bernardowi Baruchowi — co dawało natychmiastowy zysk na papierze. Wszystko to odbywało się „zgodnie z… zasadami i regulaminem Nowojorskiej Giełdy Papierów Wartościowych".

Fed był podzielony na dwa obozy. Nowojorski oddział Fedu, najbliższy Wall Street, chciał podnieść stopy procentowe, aby schłodzić spekulację. Rada w Waszyngtonie wolała „perswazję moralną

Tymczasem sekretarz skarbu Andrew Mellon — który zrezygnował z co najmniej 51 stanowisk w radach nadzorczych korporacji, by objąć to stanowisko — uważał, że rząd powinien całkowicie trzymać się z daleka. Gdy nadszedł krach, jego rada dla prezydenta Hoovera była przerażająca: „Zlikwidować siłę roboczą, zlikwidować akcje, zlikwidować farmerów, zlikwidować nieruchomości.

Herbert Hoover był prawdopodobnie najlepiej wykwalifikowaną osobą, jaka kiedykolwiek sprawowała urząd prezydenta — milioner, który sam dorobił się fortuny w górnictwie, bohater humanitarny, który karmił głodujących Europejczyków po I wojnie światowej, błyskotliwy organizator. Był jednak katastrofalnym komunikatorem, który odmawiał zabiegania o dziennikarzy czy rozbudzania emocji społecznych. Prowadził konferencje prasowe z wcześniej zatwierdzonymi cytatami i wydawał szare, techniczne oświadczenia pozbawione empatii.

Jego przeciwnicy wykorzystali tę próżnię. Demokrata John Raskob potajemnie wynajął dziennikarza Charleya Michelsona, by ten podrzucał szkodzące Hooverowi artykuły do gazet w całym kraju. Określenie „Hooverville" na obozowiska bezdomnych przyjęło się, ponieważ Hoover nie zaproponował żadnej konkurencyjnej narracji. Głębsza ironia polega na tym, że Hoover faktycznie przewidział krach, prywatnie ostrzegał Wall Street i zareagował szybciej niż jakikolwiek wcześniejszy prezydent na gospodarcze zawirowania. Nic z tego nie miało znaczenia, bo nie potrafił sprawić, żeby ludzie to poczuli.

Po październiku 1929 roku kredyt zniknął. Krach zniszczył zabezpieczenia stanowiące podstawę udzielanych pożyczek. Gdy nic nie wydaje się wystarczająco wiarygodne, by pod to pożyczać, tylko głupiec udziela kredytu. Amerykanie wypłacali gotówkę z kont oszczędnościowych i chowali ją w materacach — to naprawdę miało miejsce. Ekonomista John Maynard Keynes określił to później mianem „paradoksu zapobiegliwości

Skala zniszczeń była oszałamiająca. Do 1933 roku upadło bezpowrotnie blisko 11 000 banków. Bezrobocie osiągnęło 23,6%, a trzynaście milionów Amerykanów pozostawało bez pracy. Indeks Dow spadł o 80% w stosunku do szczytu z 1929 roku. Taryfa Smoota-Hawleya, która podniosła cła do niemal 60%, doprowadziła do załamania światowego handlu o 60% w ciągu zaledwie roku. Każdy problem napędzał kolejny w błędnym kole, które trwało całą dekadę.

Ferdinand Pecora był mało prawdopodobną bronią. Syn sycylijskiego imigranta, którego nie było stać na ukończenie studiów za pierwszym podejściem, Pecora został zatrudniony jako ostatnia deska ratunku przez komisję senacką, której pozostało sześć tygodni do końca sesji. Jego pensja: 255 dolarów miesięcznie. Wziął na celownik Charlesa Mitchella, wymuszając przyznanie się do tego, że National City sprzedawał akcje pracownikom po cenach z krachu, podczas gdy kadra kierownicza otrzymywała umarzalne pożyczki, a sam Mitchell sprzedał akcje swojej żonie, by uniknąć podatków.

Gdy Pecora zwrócił się ku J.P. Morganowi, ujawnił, że ani jeden wspólnik nie zapłacił podatku dochodowego w 1931 ani 1932 roku. Jack Morgan — który prywatnie nazywał Pecorę „brudnym małym makaroniarze

Prawo rozdzielające bankowość komercyjną od inwestycyjnej nie było wyłącznie idealistyczne. Senator Carter Glass początkowo zaprojektował swój projekt ustawy tak, by wyłączyć z niego prywatne firmy takie jak J.P. Morgan — którego wspólnik Russell Leffingwell był jego bliskim przyjacielem i powiernikiem. Jednak Winthrop Aldrich, nowy szef Chase'a wspierany przez Rockefellerów, przekonał Roosevelta do rozszerzenia ustawy na wszystkie firmy — był to wyrachowany ruch mający na celu osłabienie jego rywala Morgana.

Nawet ubezpieczenie depozytów było przypadkowym produktem polityki. Zarówno Glass, jak i Roosevelt sprzeciwiali się rządowym gwarancjom depozytów bankowych, obawiając się pokusy nadużycia. Kongresman Henry Steagall z Alabamy nalegał na włączenie tego zapisu. Glass nazwał go niebezpiecznym; Roosevelt stwierdził, że nagradza złe banki. Ale Steagall miał wystarczającą liczbę głosów. Przepis, który najbardziej chronił zwykłych Amerykanów — FDIC — był tym, przeciwko któremu jego tytularni sponsorzy walczyli najzacięklej.

Tytani roku 1929 nie byli wyjątkowo skorumpowani ani głupi. Thomas Lamont, partner w banku Morgan i prawdopodobnie najinteligentniejszy bankier w Ameryce, napisał 19 października 1929 roku osiemnastostronicowy list do prezydenta Hoovera, zapewniając go, że „działania naprawcze… nie muszą być w tej chwili rozważane.